آیا جای زخمهای قدیمی یا بخیههای عمیق روی پوستتان باعث کاهش اعتمادبهنفستان شدهاند؟ اسکارهایی که بر اثر تصادف، جراحی یا سوختگی باقی میمانند، ممکن است ظاهر پوست را تغییر دهند و حتی درد یا محدودیت حرکتی ایجاد کنند. جراحی ترمیمی اسکار یکی از روشهای مؤثر برای بهبود ظاهر این زخمها، کاهش ضخامت و تغییر رنگ آنهاست. اگرچه اسکار بخشی جدایی ناپذیر از ترمیم پوست است اما ممکن است باعث کاهش اعتماد به نفس و احساس عدم زیبایی شود. به همین دلیل بسیاری از افراد در پی آن هستند که با استفاده از جراحی این اسکارها را از بین ببرند. در این مطلب قرار است که شما را با جراحی ترمیم اسکار آشنا کنیم. پس اگر شما هم با اسکار ناشی از جراحیهایی مانند لیپوساکشن یا ترانسفر در بدنتان دست و پنجه نرم میکنید، بهتر است که مطالعه ادامه مطلب را از دست ندهید.
اسکار چیست و چرا ایجاد میشود؟
اسکار (Scar) به رد یا اثری گفته میشود که پس از ترمیم پوست آسیبدیده باقی میماند. این رد ممکن است به دلایل مختلفی مانند:
-
بریدگی یا جراحتهای عمیق
-
سوختگیهای درجه بالا
-
بخیههای جراحی
-
آکنه شدید یا آبلهمرغان
ایجاد شود. در برخی افراد، اسکارها بسیار ضخیم یا برجسته هستند (کلوئید یا هیپرتروفیک) و ممکن است محدودیت حرکتی یا درد نیز به همراه داشته باشند.
طبقه بندی انواع اسکار پوست
در این قسمت قرار است که شما را با انواع اسکار آشنا کنیم. پس پیش از اینکه به فکر درمان جای زخم خود باشید در ابتدا نوع اسکار خود را شناسایی کنید.
اسکار هیپرتروفیک
این نوع از اسکار پوست ظاهر برجسته قرمز یا صورتی دارد. همچنین اسکار هیپرتروفیک محدود به مرز زخم است و از آن فراتر نمیرود. باید دقت داشت که این اسکار با کشیدگی پوست، عفونت زخم و یا بسته شدن اولیه ناکامل ایجاد میشود. بنابراین مهم است که در صورت بروز زخم از ایجاد این موارد جلوگیری کنید. برای درمان این نوع از اسکار بهتر است که از روشهایی مانند فشار درمانی، تزریق استروئید، جراحی و لیزر co2 استفاده نمایید.
جراحی ترمیم اسکار
اسکار کلوئید
این نوع از اسکار پوست ظاهر برجسته و براقی دارد و فراتر از مرز زخم رفته است. این اسکار در ژن های آسیایی و آفریقایی بسیار شایع است و به همین دلیل جزو دلایل مهم جراحیهای ترمیمی در ایران به شمار میرود. این نوع اسکار مقاومت زیادی نسبت به درمان دارد و باید برای درمان جای آن از جراحی، لیزر و استروئید به صورت همزمان استفاده کرد.
اسکار آتروفیک
این اسکار پوست ظاهر فرو رفته و نازکی دارد و به خصوص در جای آبله مرغان و یا آکنه بسیار شایع است. برای درمان این نوع از اسکار نیازی به جراحی نیست و میتوان آن را از طریق روشهایی مانند میکرونیدلینگ، تزریق فیلر، پیوند چربی، سابسیژن و … درمان کرد.
اسکار کششی
این نوع جای زخم نیاز شدید به جراحی ترمیم اسکار دارد. این اسکار کاهش انعطاف پذیری پوست را به همراه دارد و محدود کننده حرکت است. این نوع اسکار در محلهایی مانند پلک، مفاصل، گردن و دهان شایع است. برای درمان این نوع از جای زخم باید جراحی ترمیم اسکار را با فلپ یا پیوند پوست همراه کرد.
دلایل بالینی و روانی جراحی ترمیم اسکار
جراحی ترمیم اسکار به خصوص در پروتز سینه میتواند دلایل بالینی یا روانی داشته باشد. از دلایل عملکردی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- اسکارهای کششی در نواحی مفصلی ممکن است دامنه حرکت را کاهش دهند.
- بستن ناقص پلکها (در اسکارهای پلک) منجر به خشکی قرنیه میشود.
- اسکار در لبها و دهان، ممکن است در تغذیه یا گفتار اختلال ایجاد شود.
مطالعات متعددی نشان دادند که افراد با اسکارهای قابل مشاهده درجات بیشتری از اضطراب اجتماعی، افسردگی و کاهش اعتماد به نفس را دارند. این امر در کودکان ممکن است موجب افت تحصیلی و مشکلات اجتماعی شود. بنابراین جراحی ترمیم اسکار اهمیت زیادی پیدا میکند.
تکنیکهای جراحی ترمیم اسکار
در این قسمت قرار است که شما را با تکنیکهای جراحی ترمیم اسکار آشنا کنیم و توضیح دهیم که چه روشهایی برای ترمیم جای زخم وجود دارد.
برداشت کامل اسکار
یکی از مهمترین تکنیکهای جراحی ترمیم اسکار برداشت کامل آن است. در این روش بافت اسکار با لیزر به صورت کامل بسته میشود و جای آن با بخیههای ظریف ترمیم میشود. در مواردی بخیههای داخلی جذب شونده برای کاهش کشش مورد استفاده قرار میگیرد. کاربرد این جراحی در درمان اسکارهای کوچک و خطی و اسکارهای بدشکل پس از جراحی قبلی است. البته باید ملاحظه داشت که در این روش درمانی خطر ایجاد اسکار جدید و نیاز به بستن دقیق و بدون تنش وجود دارد.
تکنیک Z-plasty
این روش تکنیکی کلاسیک برای اصلاح اسکارهای کششی یا عمودی مانند اسکارهای ناشی از براکیوپلاستی است. با ایجاد دو فلپ به شکل Z، طول پوست افزایش یافته و کشش به جهتهای مختلف تقسیم میشود. این روش جراحی ترمیم اسکار مزایای زیادی مانند بهبود تحرک ناحیه مفصلی و کاهش قابل رویت بودن اسکار دارد. این روش برای جاهایی مانند انگشتان، پلکها، آرنج و گردن کاربرد دارد. در صورتی که در این نواحی اسکاری دارید که شما را اذیت میکند بهتر است که از پزشک خود بخواهید زد پلاستی را امتحان کند.
W-plasty
با ایجاد برشهایی به شکل مثلث، لبههای اسکار “شکسته” شده و خطوط صاف و قابلمشاهده به خطوط نامنظمتر و کمتر دیدهشده تبدیل میشوند. در صورتی که در مکانهایی دارای چین طبیعی مانند گردن، پیشانی و گونه و خط فک دچار اسکار هستید بهتر است که این روش را به کار ببرید.
از بین بردن اسکار پوست
پیوند پوست
به صورت کلی دو نوع پیوند پوست وجود دارد که به آنها پیوند تمام ضخامت و پیوند ضخامت جزئی گفته میشود. در پیوند تمام ضخامت اپیدرم و درم کامل جدا شده و جای محل اسکار قرار میگیرد. اما در پیوند ضخامت جزئی تنها اپیدرم و بخشی از درم جدا میشوند. این روش برای سوختگیهای عمیق و وسیع و همچنین نواحی بدون توان کشش طبیعی مورد استفاده قرار میگیرد. معمولا پوست مورد نیاز از مکانهایی مانند ران، باسن و پشت گوش برداشته میشود.
فلپهای پوستی
فلپها برخلاف پیوند، با حفظ عروق خونی منتقل میشوند. این تکنیک پیچیدهتر بوده ولی نتایج پایدارتر و طبیعیتری دارد. فلپها انواع متفاوتی داشته و در دستههای فلپ چرخشی، فلپ انتقالی و فلپ آزاد قرار میگیرند. کاربرد فلپها در جراحی ترمیم اسکار نواحی حساس مانند صورت، بینی، لب، پلک و ناحیه تناسلی است.
گسترش بافت
با کار گذاشتن یک دستگاه بادکنکیشکل زیر پوست سالم، در طی هفتهها پوست کشیده میشود تا بتواند جایگزین ناحیه اسکار شود. این روش مزایای زیادی دارد از جمله حفظ بافت، رنگ و موهای پوست. همچنین باید در نظر داشت که گسترش باید معایبی هم دارد از جمله هزینه بالا، نیاز به چند عمل جراحی و احتمال عفونت.
چه کسانی کاندیدای مناسب جراحی ترمیمی اسکار هستند؟
-
افرادی که از ظاهر جای زخم قدیمی خود ناراضیاند
-
کسانی که پس از جراحی زیبایی یا درمانی دچار اسکار نامطلوب شدهاند
-
بیمارانی که پس از سوختگی، تصادف یا جراحت شدید دچار تغییر فرم پوستی شدهاند
-
افرادی که اسکارهای برجسته، کشیده یا دردناک دارند
درمانهای کمکی غیر جراحی اسکار پوست
در این قسمت درمانهای کمکی غیر جراحی برای بهبود جای اسکار را برای شما توضیح میدهیم.
لیزر درمانی
لیزر درمانی یکی از بهترین درمانهای مکمل برای جراحی ترمیم اسکار است. از دو نوع لیزر برای کمک به ترمیم اسکار پوست استفاده میشود. نوع اول لیزر فرکشنال CO2 و اربیوم است. این لیزر با تجزیه لایه رویی پوست به ترمیم آن کمک میکند. همچنین یکی دیگر از عملکردهای لیزر co2 تحریک به کلاژن سازی است. با این عمل پوست لایه مرده خود را جایگزین کرده و آن را با پوست جدید سالم جایگزین مینماید. به صورت کلی این لیزر باعث صاف شدن سطح پوست میگردد و به بهبود پوست آسیب دیده کمک زیادی میکند. نوع دیگر لیزر که درمان مکمل جراحی ترمیم اسکار در نوع کلوئید است لیزر PDL (Pulsed Dye Laser) نام دارد. این لیزر کاهش دهنده سطح قرمزی پوست است و به یک دست شدن ظاهر پوست کمک شایانی میکند.
تزریق استروئید
تزریق استروئید یکی دیگر از روشهای کمکی برای جراحی ترمیم اسکار است. استروئید موجب میشود که التهاب بیش از اندازه پوست کاهش پیدا کند و کلاژن سازی زیاد پوست متوقف شود. کاربرد این تزریق در درمان کلوئید و هیپرتروفیک است. این درمان اغلب به صورت سری تزریق هر 4 الی 6 هفته توصیه میشود. البته که تزریق استروئید باید تحت نظر پزشک انجام شود چون تزریق آن به صورت طولانی مدت ممکن است عوارض جانبی زیادی داشته باشد.
تزریق فیلر
یکی از راهکارهای غیر جراحی ترمیم اسکار پوست به خصوص در نوع آتروفیک ناشی از آکنه یا آبله مرغان تزریق فیلر است. فیلرها انواع متفاوتی دارند که میتوان به نوع دائمی و نوع موقتی آن اشاره نمود. فیلرهای موقت (اسید هیالورونیک) یا دائمی (پلیاکریلآمید) جای خالی پوست را پر میکنند و پوست را یکدست مینمایند. تاثیر این نوع از درمان فوری است و بیمار میتواند بلافاصله از نتیجه آن بهره ببرد. البته باید در نظر داشت که تاثیر فیلر پوست دائمی نیست و پس از مدت زمان محدودی اثر آن از بین میرود.
نقش جراحیهای زیبایی در ایجاد یا ترمیم اسکارها
در بسیاری از موارد، اسکارها به دنبال جراحیهای زیبایی روی بدن باقی میمانند. به همین دلیل جراحان زیبایی حین عمل و حتی پس از آن، تدابیر خاصی برای جلوگیری از اسکار در نظر میگیرند. اما در صورت باقیماندن اثرات، جراحی ترمیمی میتواند نقش مکمل بسیار مؤثری ایفا کند.
در ادامه، به برخی از جراحیهای زیبایی مرتبط با اسکار و امکان ترمیم آنها اشاره میکنیم:
💡 ابدومینوپلاستی: ترمیم شکم و حذف اسکار
در این روش پوست و چربی اضافی شکم برداشته میشود. معمولاً جای برش زیر شکم باقی میماند. اگر اسکار بیش از حد قابل دید باشد یا بد فرم شود، جراحی ترمیمی اسکار میتواند آن را بهبود دهد.
💡 مینی ابدومینوپلاستی: اسکار کوچکتر، اما قابل ترمیم
در این روش سبکتر، اسکار کوچکتر است اما ممکن است در مواردی نیاز به بازسازی ظاهری آن باشد.
💡 ماموپلاستی: اصلاح اسکار جراحی سینه
افرادی که جراحی کوچک کردن سینه انجام دادهاند، ممکن است با اسکارهای قابل مشاهده مواجه شوند. تکنیکهای ترمیمی به کمک لیزر، گرافت یا حتی فلپ در این ناحیه قابل انجام است.
پیشنهاد مطالعه: درمان جای بخیه در ماموپلاستی
💡 پروتز سینه: بازسازی برشها و زخمهای پروتز
جای زخم ناشی از کارگذاری پروتز ممکن است در زیر سینه یا اطراف آرئولا ایجاد شود. در صورت برجستگی یا ظاهر نامطلوب، قابل ترمیم است.
💡 براکیوپلاستی: ترمیم جای زخم بازو
جراحی لیفت بازو باعث ایجاد اسکار در قسمت داخلی بازو میشود. استفاده از روشهای پیشرفته جراحی ترمیمی، ظاهر آن را بسیار بهتر میکند.
💡 لیپوساکشن: بهبود جای سوراخهای کانولا
اگرچه برشهای لیپوساکشن کوچک هستند، اما در برخی افراد ممکن است تبدیل به اسکارهای فرورفته یا هایپرپیگمنت شده شوند.
💡 ترانسفر چربی: ترمیم جای تزریق یا برداشت چربی
جای برداشت چربی از نواحی خاص بدن ممکن است اسکار ایجاد کند. جراحی ترمیمی میتواند بهویژه در افرادی با پوست تیره، این ردها را محو کند.
مراقبتهای قبل و بعد از جراحی ترمیم اسکار
پیش از عمل جراحی ترمیم اسکار باید داروهای رقیق کننده خون را به صورت کامل متوقف کنید. البته باید برای توقف این داروها با پزشک خود مشورت نمایید. همچنین باید مصرف سیگار و قلیان را حداقل 4 هفته پیش از عمل جراحی کنار بگذارید. آزمایشهای انعقادی و قند خون موارد دیگری هستند که باید پیش از عمل انجام شوند. در صورتی که آزمایشهای شما نتایج دلخواه را نداشته باشند پزشک جراح نمیتواند شما را زیر تیغ جراحی ببرد. از دیگر مواردی که ممکن است پیش از جراحی ترمیم اسکارهای عمیق نیاز شود تصویربرداری است. به عنوان مثال ممکن است پیش از جراحی یک اسکار عمیق جراح به MRI نیاز داشته باشد.
پس از جراحی ترمیم اسکار باید 3 تا 7 روز استراحت کنید و به ناحیه جراحی شده فشاری وارد نکنید. بانداژ و ضدعفونی منظم از دیگر موارد حیاتی پس از این جراحی هستند. همچنین در زمان ترمیم پوست باید از مواجه شدن زخم با نور آفتاب به شدت جلوگیری کنید. در صورتی که نمیتوانید در معرض نور آفتاب قرار نگیرید باید از کرم ضدآفتاب قدرتمند در برابر اشعه خورشید استفاده نمایید. استفاده از ورقه سیلیکون یا ژل ترمیم کننده هم از دیگر مواردی است که باید پس از این جراحی به خاطر داشته باشید. در نهایت باید جلسات پیگیری را برای بررسی نتایج جراحی تنظیم نمایید.
عوامل موثر بر نتیجه درمان اسکار پوست
اولین و مهمترین عامل در نتیجه درمان جراحی ترمیم اسکار سن بیمار است (جوانترها کلاژن بیشتری تولید میکنند، اما اسکار ممکن است بدتر تشکیل شود). دومین عامل رنگ پوست است. به صورت کلی پوستهای تیره مستعد کلوئید هستند. سومین عامل ناحیه بدن است. به عنوان مثال پوست پیشانی بسیار سادهتر ترمیم میشود تا شانه یا پشت. نوع جراحی اولیه هم در نتیجه درمان اسکار پوست نقش بالایی دارد مثلا در جراحی تروماتیک اسکار بیشتر از جراحیهای دیگر دیده میشود.
مزایای جراحی ترمیمی اسکار
-
بهبود چشمگیر ظاهر پوست
-
افزایش اعتمادبهنفس
-
کاهش درد، سفتی یا کشیدگی پوست در محل اسکار
-
تطابق بهتر اسکار با خطوط طبیعی پوست
معایب و محدودیتهای احتمالی
-
هزینهبر بودن برخی روشها
-
نیاز به چند جلسه برای رسیدن به نتیجه نهایی
-
احتمال ایجاد اسکار جدید در محل جراحی (گرچه با تکنیکهای پیشرفته این ریسک بسیار کاهش یافته است)
-
نیاز به مراقبتهای پس از عمل مانند استفاده از کرم ترمیمکننده، پانسمان فشاری، یا لیزر تکمیلی
نتیجهگیری
جراحی ترمیم اسکار تلفیقی از هنر، علم و درک دقیق از فیزیولوژی پوست و نیازهای بیمار است. درمان موفق نیازمند برنامهریزی جامع، انتخاب تکنیک مناسب، بهرهگیری از فناوریهای مکمل و مراقبت مستمر پس از عمل است. اگرچه حذف کامل جای زخم ممکن نیست، اما با مداخلات مدرن میتوان اسکارها را به حدی بهبود داد که از نظر ظاهری و عملکردی برای فرد آزاردهنده نباشند. در نهایت، مشاوره درست و ارتباط مؤثر میان جراح و بیمار کلید موفقیت درمان است.
سؤالات متداول
آیا میتوان اسکار را به طور کامل حذف کرد؟
خیر. هیچ روشی نمیتواند اسکار را به طور کامل از بین ببرد. اما جراحی و درمانهای مکمل میتوانند ظاهر آن را تا حد زیادی بهبود دهند.
بهترین زمان برای انجام جراحی ترمیم اسکار چه زمانی است؟
معمولاً ۶ تا ۱۲ ماه پس از تشکیل اسکار، زمانی که زخم به ثبات نسبی رسیده باشد.
آیا پس از جراحی، امکان بازگشت اسکار وجود دارد؟
در موارد خاص، بله. بهویژه در افرادی که سابقهی کلوئید دارند یا از پوستهای تیره برخوردارند. استفاده از درمانهای مکمل (مثل ژل سیلیکون یا تزریق استروئید) احتمال بازگشت را کاهش میدهد.
آیا جراحی ترمیم اسکار دردناک است؟
جراحی با بیحسی موضعی یا بیهوشی انجام میشود، بنابراین حین عمل دردی احساس نمیشود. پس از جراحی، ممکن است درد یا سوزش خفیفی وجود داشته باشد که با مسکن کنترل میشود.
آیا بیمه هزینه جراحی ترمیم اسکار را پوشش میدهد؟
اگر جراحی با هدف پزشکی یا عملکردی (مثل محدودیت حرکت یا درد) انجام شود، برخی بیمهها ممکن است هزینه را پوشش دهند. برای موارد صرفاً زیبایی، معمولاً بیمهپذیر نیست.
بدون دیدگاه